Kuzey Amerika’nın bugünkü coğrafyasından oldukça farklı olduğu dönemlerden birinde, yüz binlerce kilometrekarelik alan dev bir buz tabakasıyla kaplıydı.
Yaklaşık 110 bin yıl önce bölgede hüküm süren Laurentide Buzulu’nun kalınlığı bazı noktalarda 3 kilometreye kadar çıkıyordu. İklimin ısınmaya başlamasıyla birlikte bu dev buz kütlesi çözülmeye başladı.
Yaklaşık 16 bin yıl önce hızlanan erime sonucunda ortaya çıkan sular, bölgedeki yükseltiler nedeniyle yeterince hızlı biçimde uzaklaşamadı.
Böylece zamanla yaklaşık 440 bin kilometrekarelik alanı kaplayan Agassiz Gölü meydana geldi. Göl, ulaştığı büyüklük bakımından Karadeniz ile karşılaştırılabilecek seviyeye geldi.
Yüzölçümü günümüz Fransa’sına da yakın olan Agassiz’in sınırları sabit kalmadı. Suyun akış yönü dönemlere göre değişirken gölden güneye, ardından kuzeydoğu ve kuzeybatıya doğru su taşındı.
Bu dev su kütlesinin tarihindeki en büyük boşalmalardan biri yaklaşık 13 bin yıl önce yaşandı.
Hudson Körfezi üzerinden gerçekleşen akışla gölde biriken tatlı suyun çok büyük bir bölümü Kuzey Buz Denizi ve Atlas Okyanusu’na ulaştı.
Okyanuslara bir anda ulaşan yüksek miktardaki tatlı su, denizlerdeki akıntı düzenini bozdu.
Sıcak suları kuzeye, soğuk suları güneye taşıyan sistemin etkilenmesiyle küresel ısınma süreci kesintiye uğradı.
Bu değişimin ardından Dünya, “Genç Dryas” adı verilen uzun süreli bir soğuma evresine girdi. Yaklaşık 1200 yıl devam eden dönemde Kuzey Yarımküre’nin ortalama sıcaklığı 3 derece azaldı.
Sıcaklıklardaki sert düşüş, Kuzey Amerika’daki büyük hayvan topluluklarını da etkiledi.
Mamut, kılıç dişli kaplan ve dev tembel hayvan gibi megafauna türlerinin neslinin tükenmesinde söz konusu iklim değişikliği ana etkenlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Agassiz Gölü’nün yaşamı ise bununla sınırlı kalmadı. Yaklaşık 8 bin 400 yıl önce, gölü çevreleyen son buz engellerinin de tamamen çökmesiyle dev su kütlesi kalıcı olarak ortadan kalktı.
Gölün son büyük boşalmasının ardından okyanus seviyelerinde de dikkat çekici bir değişim meydana geldi.
Kuzey Buz Denizi’ne ulaşan suyun ardından deniz seviyesi bir yıl içinde 2,8 metre yükseldi ve geniş kara alanları sular altında kaldı.
Agassiz Gölü’nün çekilmesiyle geride yeni bir kara yapısı ortaya çıktı. Bölgedeki su kütlesinin yerini Kanada bozkırları ile ABD’nin Orta Batı’sını oluşturan verimli ovalar aldı.
Dev gölden geriye ise bugün Winnipeg, Winnipegosis, Woods ve Manitoba gölleri kaldı.
Bu göller, geçmişte Kuzey Amerika’nın geniş bir bölümünü kaplayan Agassiz Gölü’nün günümüzdeki kalıntıları arasında yer alıyor.
